Standardy GS1 stanowią fundament globalnego handlu, logistyki oraz zarządzania łańcuchem dostaw. W niniejszym przewodniku dowiesz się, do czego służą kody GS1. Wyjaśnimy czym charakteryzują się ich poszczególne rodzaje oraz w jakich branżach są powszechnie.
GS1 to zarówno nazwa organizacji, jak i globalnego standardu identyfikacji produktów za pośrednictwem systemu kodów kreskowych oraz tagów RFID. Podwaliną powstania organizacji GS1 była zrodzona w USA w latach 70 ubiegłego stulecia potrzeba stworzenia standardu umożliwiającego rejestrację sprzedaży produktów w supermarketach.
W odpowiedzi na tę potrzebę upowszechniono zastosowanie kodu kreskowego UPC (Universal Product Code). Jego europejskim odpowiednikiem stał się wkrótce kod EAN (European Article Numbering). Globalizacja wymusiła stworzenie wspólnego systemu standardów, który usprawnił handel międzynarodowy i wymianę danych. W ten sposób powstała organizacja GS1, zrzeszająca krajowe organizacje członkowskie na całym świecie, w tym GS1 Polska.
Do czego służą kody GS1?
W najprostszym ujęciu kody GS1 umożliwiają szybkie i bezbłędne identyfikowanie produktów oraz automatyczne przetwarzanie danych. Wspierają przede wszystkim:
- Jednoznaczną identyfikację produktów i jednostek logistycznych
Kody GS1 umożliwiają szybkie i bezbłędne rozpoznanie produktu, opakowania lub przesyłki, np. podczas sprzedaży, magazynowania czy transportu. Każda jednostka handlowa (produkt) otrzymuje numer GTIN, a jednostki logistyczne mogą być identyfikowane za pomocą numeru SSCC.
- Automatyczne gromadzenie i odczytywanie danych
Kody GS1 pozwalają na automatyczne pozyskiwanie danych przy użyciu skanerów lub telefonów. Mogą zawierać informacje takie jak identyfikator produktu, numer partii, data ważności czy numer seryjny.
- Sprawniejszą wymianę informacji między partnerami biznesowymi
Standardy GS1umożliwiają łatwą wymianę informacji o produktach między uczestnikami rynku. Są wśród nich producenci, dostawcy, dystrybutorzy oraz detaliści. Przepływ danych wspiera automatyzację procesów handlowych i logistycznych.
Tworząc zestawienie najpopularniejszych kodów GS1, zaczynam od kodów liniowych przyjmujących postać charakterystycznych pionowych kresek. To właśnie kody jednowymiarowe (1D) widujemy najczęściej na półkach sklepowych i na etykietach logistycznych.
Jakie kody w standardzie GS1 spotykamy najczęściej?
EAN-13 – najpopularniejszy kod kreskowy na produktach
EAN-13 to najczęściej stosowany na świecie kod kreskowy służący do identyfikacji produktów przeznaczonych do sprzedaży detalicznej. Jest jednowymiarowym (1D) kodem, w którym zapisany jest numer GTIN-13. Umożliwia szybką identyfikację produktu podczas skanowania przy kasie. Kod zawiera wyłącznie identyfikator produktu. Informacje takie jak nazwa, cena czy inne dane produktowe są przechowywane w systemach informatycznych i powiązane z numerem GTIN.
Kod EAN-13 został zaprojektowany z myślą o obsłudze sprzedaży detalicznej. Na całym świecie jest wykorzystywany przez sklepy, producentów oraz dystrybutorów. Ponieważ nie zawiera danych zmiennych, takich jak numer partii, numer seryjny czy data ważności. Z tego powodu drukuje się go najczęściej bezpośrednio na opakowaniu jako element projektu graficznego. Może być również nanoszony na etykietę lub opakowanie za pomocą urządzeń znakujących, np. drukarek termotransferowych.

Drugi kod to ITF-14 stosowany głównie do znakowania opakowań niedetalicznych (nieprzechodzących przez kasę), szczególnie opakowań zbiorczych. To również kod liniowy, ale nadający się do nadruku bezpośrednio na pudłach transportowych, zapewniający lepszą czytelność. Jest odzwierciedleniem graficznym numeru GTIN-14, czyli rozszerzonej wersji GTIN-u, która umożliwia identyfikację opakowania zbiorczego niedetalicznego.
Kod GS1-128 do zastosowania na etykiecie logistycznej
Kod GS1-128 wyróżnia się większą w porównaniu do kodu EAN pojemnością. Posiada w swojej strukturze Identyfikatory Zastosowania GS1 (IZ) umożliwiające zawarcie danych dynamicznych. Oznacza to, iż obok danych identyfikacyjnych jednostki logistycznej w postaci numeru SSCC możemy zawrzeć w nim dane takie jak data ważności, numer partii. Identyfikatory Zastosowania GS1 przyjmują postać numeryczną, a każdy z nich odpowiada za inny typ informacji, np. IZ (11) określa datę produkcji, a IZ (17) – datę ważności. Kod GS1-128 stosuje się najczęściej na etykiecie logistycznej GS1. Ze względu na zawartość danych zmiennych kody GS1-128 są nanoszone na etykietę w procesie pakowania, np. za pomocą automatów drukująco-etykietujących łączących funkcję druku danych i aplikacji etykiety w czasie rzeczywistym.
Kody 2D w standardzie GS1 — nowy wymiar możliwości
Ostatnie lata to oczywisty wzrost zainteresowania kodami dwuwymiarowymi. Kody 2D rozszerzają możliwości w zakresie zapisu danych, agregując większą niż kody jednowymiarowe ilość informacji. Standard GS1 pozwala na to, aby dane zawarte w kodzie miały charakter ustandaryzowany, co istotne z punktu widzenia systemu globalnego.
Kierunek zmian wyznaczają globalne firmy zrzeszone w Consumer Goods Forum oraz Globalnej Radzie GS1. W ramach tej rynkowej inicjatywy sieci handlowe na całym świecie przygotowują swoje systemy do odczytu kodów 2D zgodnych ze standardami GS1, a producenci wdrażają je na opakowaniach produktów. W związku z tym w najbliższych latach zainteresowanie kodami 2D będzie rosło, a w przyszłości mogą one zastąpić kody jednowymiarowe w handlu detalicznym.
Kod QR w połączeniu ze standardem GS1 Digital Link
Kod QR (Quick Response) z charakterystycznymi trzema kwadratami w narożnikach najczęściej odsyła użytkownika do stron internetowych. Szybkie skanowanie za pomocą telefonu przyczyniło się do rozpowszechnienia kodu jako nośnika informacji marketingowych. Organizacja GS1 rekomenduje łączenie kodu QR ze standardem GS1 Digital Link. Co to właściwie oznacza? Połączenie kodu QR z GS1 Digital Link umożliwia zapis identyfikatorów GS1 oraz dodatkowych danych w ustandaryzowanej formie adresu internetowego (URI). Dzięki temu jeden kod QR może jednocześnie identyfikować produkt i zapewniać dostęp do powiązanych informacji online, takich jak dane produktowe, instrukcje, certyfikaty czy cyfrowy paszport produktu. Kod może być skanowany zarówno za pomocą skanera przy kasie, jak i telefonu przy półce sklepowej.
GS1 DataMatrix

Kody GS1 DataMatrix umożliwiają znakowanie wielu informacji w sposób ustandaryzowany z wykorzystaniem Identyfikatorów Zastosowań (IZ). Niewielki rozmiar czyni je idealnymi do nanoszenia na ograniczone pola zadruku. Oznaczenia tego typu znajdziemy m.in. na małych komponentach elektronicznych czy wyrobach medycznych. Warto wspomnieć, iż zgodnie z tzw. dyrektywą antyfałszywkową kody GS1 DataMatrix są obowiązkowe w branży farmaceutycznej, gdzie każdy lek na receptę musi podlegać serializacji. W tym przypadku na opakowaniu leków umieszczane są 4 kluczowe informacje: numer GTIN, numer partii produkcyjnej, data ważności, indywidualny numer seryjny.
W jakich branżach stosuje się kody GS1?
Skala zastosowań kodów GS1 jest ogromna. Każdy z nas, konsumentów, ma do czynienia z oznaczeniami tego typu w codziennym życiu, choćby przy okazji zakupu produktów w supermarkecie. Zatem gdzie konkretnie stosuje się kody GS1?
- Handel detaliczny – retail. Tradycyjne sklepy i supermarkety używają kodów EAN-13 do obsługi kasowej, zarządzania asortymentem i inwentaryzacją.
- Ochrona zdrowia. Kody GS1 DataMatrix są widoczne na lekach na receptę oraz wyrobach medycznych, zwiększając bezpieczeństwo pacjentów oraz wspierając identyfikowalność produktów.
- Transport i logistyka. Numery SSCC oraz etykiety logistyczne GS1 umożliwiają śledzenie przesyłek, palet i jednostek logistycznych w całym łańcuchu dostaw.
- Przemysł i produkcja. Służą do oznaczania komponentów, wyrobów gotowych oraz kontrolowania przepływu surowców wspierając automatyzację procesów produkcyjnych.
- Motoryzacja. Wykorzystuje kody GS1 do znakowania części zamiennych i podzespołów.
W praktyce standardy GS1 są dziś wykorzystywane w ponad 20 branżach na całym świecie, wszędzie tam, gdzie potrzebna jest jednoznaczna identyfikacja, automatyczne gromadzenie danych i wymiana informacji między partnerami biznesowymi. W Polsce, Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia 11 września 2023 roku wprowadza możliwość zastosowania GS1 DataMatrix od 2024 roku.
Jaka jest różnica między zwykłym kodem kreskowym, a kodem w standardzie GS1?
Zasadniczą różnicą pomiędzy zwykłymi kodami kreskowymi, a ich odpowiednikami w standardzie GS1 jest struktura danych. To, co wyróżnia standard GS1, to sformalizowana struktura kodu czytelna dla wszystkich jego użytkowników. W zwykłym kodzie dane nie muszą być zapisane według określonego standardu. Brak standaryzacji powoduje, że globalne zarządzanie danymi jest utrudnione, ponieważ każdy nadrukowany kod prezentuje dane w inny sposób. Zapis zgodnie ze standardem GS1 ułatwia śledzenie produktu i zarządzanie informacjami na szeroką skalę i łączenie podmiotów w ramach jednego systemu.
Zadbaj o prawidłowy nadruk kodów GS1 w swojej firmie
Współczesny przemysł wymaga niezawodności. Niewyraźny lub błędnie wydrukowany kod kreskowy może prowadzić do opóźnień w dostawach lub odrzucenia partii towaru przez odbiorcę.
W Promark Serwis nieustannie przyglądamy się kierunkom rozwoju standardu GS1. Oferowane przez nas przemysłowe drukarki firmy Linx Printig Technologies uzyskały udokumentowane potwierdzenie możliwości druku kodów GS1 przez rodzimą organizację GS1 UK.
Szukasz niezawodnych urządzeń do druku kodów GS1 DataMatrix? Skontaktuj się z naszym ekspertem.
Niniejszy tekst powstał we współpracy z organizacją GS1 Polska.